Ryszard Schramm, był postacią niezwykle wielowymiarową: biologiem, biochemikiem i fizjologiem roślin, a równocześnie zapalonym taternikiem, alpinistą i polarnikiem.
Jego życie i działalność stanowią wspaniały przykład połączenia nauki, pasji górskiej i eksploracji polarnej.
Życiorys
Schramm urodził się 8 czerwca 1920 roku w Poznaniu w rodzinie akademickiej. Jego ojciec, Wiktor Schramm był profesorem na Uniwersytecie Poznańskim.
W okresie wojny II wojny światowej przebywał z rodziną w majątku Olchowa (woj. podkarpackie). W 1944 r. Ryszard wraz z bratem Jerzym wstąpił do podziemia, do partyzanckiego oddziału Armii Krajowej, przyjął pseudonim „Jóźwa” i brał udział w akcji „Burza”.
Po wojnie wrócił do Poznania i ukończył studia, najpierw chemiczne (magisterium w 1947), potem biologiczne.
Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) prowadził działalność naukową i dydaktyczną, m.in. był dziekanem Wydziału Biologii w latach 1965-1969.
W sferze naukowej Schramm specjalizował się w biochemii roślin, metabolizmie cukrowców i kwasów organicznych. W ciągu kariery opublikował niemal 90 prac naukowych z zakresu fizjologii roślin. Na Uniwersytecie Poznańskim rozwinął zakład biochemii.
Pasja do gór
Poza uczelnią Schramm był również człowiekiem gór i przygody. Już przed wojną, w 1939 roku, ukończył kurs w Szkole Taternictwa Klubu Wysokogórskiego.
Po wojnie od 1947 roku aktywnie działał w Tatrach, wytyczył 21 nowych dróg i wykonał wiele pierwszych przejść zimowych. Z jego inicjatywy powołano w 1950 roku Koło Poznańsko-Pomorskie Klubu Wysokogórskiego, którego został prezesem.
W 1955 r. był członkiem zespołu, który dokonał pierwszego przejścia całej Grani Tatr (3–13 września) Dzięki takim dokonaniom zyskał pozycję w środowisku taternickim.
Wyjazdem na Spitsbergen, przy okazji III Międzynarodowego Roku Geofizycznego w 1958 roku, rozpoczął swoje wyprawy polarne. Podczas pierwszej wyprawy realizował program alpinistyczny dla Klubu Wysokogórskiego. Przeprowadził rekonesans potencjalnych celów wspinaczkowych dla przyszłych ekspedycji.
Podobne cele eksploracyjne wiodły go w inne rejony świata. Zdobywał szczyty, takie jak Kuh‑e Nadir Szah (6848 m n.p.m.) w afgańskim Hindukuszu w 1962 r. Wytyczał również nowe szlaki, na przykład podczas zimowej wyprawy w Wysokim Atlasie Maroka w 1969 roku.
Podczas jednej z wypraw w Ruwenzori w 1974 roku, zdobył wraz z innymi uczestnikami, dziewiczy szczyt, który nazwano „Poznań”. W 1979 roku został zaproszony do The Explorers Club, stowarzyszenia założonego w 1905 roku w USA.
W 2003 roku Kapituła Kolosów Ogólnopolskich Spotkań Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów uhonorowała Ryszarda Schramma nagrodą Super Kolosa za jego wybitne dokonania w dziedzinie alpinizmu i eksploracji Spitsbergenu.
Autor
Był również autorem wielu książek i artykułów. Z publikacji warte wyróżnienia są: „Teorie ogólne w naukach przyrodniczych”, „Życiorys tatrzański”, „Dwa długie dni” (tomy 1 i 2), „Prywatna podróż pamięci”.
Na szczególną uwagę zasługuje zbiorowe opracowanie z 2010 r. zatytułowane „Nie lubię chodzić po cudzych śladach… O życiu i dziełach Ryszarda Wiktora Schramma”. Książka podkreśla, iż Profesor był człowiekiem aktywnym w wielu dziedzinach: nauce, taternictwie, alpinizmie, polarnictwie.
W tej publikacji przytoczono jego słowa:
„Nie lubię chodzić po cudzych śladach. Zawsze robiłem sam pierwszy ślad. Jeśli miałbym być 278-m na Evereście, wolę być na mniejszej górze pierwszym. Być pierwszym to zupełnie inaczej smakuje”.
Te słowa oddają jego podejście do życia. Nie chodził utartymi szlakami, szukał terenów, które nie zostały jeszcze odkryte, nie budziły powszechnego zainteresowania. Reguła ta odnosiła się zarówno do jego pracy naukowej, jak i do intensywnego życia pozazawodowego, podczas którego realizował się jako taternik, alpinista, eksplorator i polarnik.
Ryszard Schramm zmarł 8 grudnia 2007 roku. Jego imieniem nazwano skwer położony pomiędzy ul. Grunwaldzką a Księżycową.
