W Bibliotece Raczyńskich dokonano niezwykłego odkrycia. Badacze odnaleźli pierwszy zachowany w całości rękopis nut Mazurek Dąbrowskiego. Zapis pochodzi z 1821 roku i znajdował się w partyturze sztuki „Kościuszko nad Sekwaną”.
Jak doszło do odkrycia?
Materiały trafiły do biblioteki jeszcze w XX wieku. W latach 70. Teatr Polski w Poznaniu przekazał swoje zbiory teatralne. Później dołączono także zapisy nutowe. Kolekcję skatalogowano, ale przez lata nie była dokładnie analizowana.
Przełom nastąpił w 2022 roku. Nowa dyrektor, Katarzyna Kamińska, zdecydowała o szczegółowych badaniach. W ich trakcie dr Magdalena Komosa wraz z kompozytorem Mariuszem Matuszewskim przeanalizowali partyturę „Kościuszki nad Sekwaną”. W jednym z fragmentów rozpoznali melodię polskiego hymnu.
Odnaleziony zapis różni się od współczesnej wersji. Nutom nie towarzyszą słowa Józef Wybicki, lecz tekst dopasowany do akcji scenicznej. To nie był przypadek. W XIX wieku twórcy często ukrywali patriotyczne treści w muzyce, aby ominąć cenzurę.
Podobną sytuację odnotowano wcześniej. W 1818 roku Józef Elsner wykorzystał motyw hymnu w operze „Król Łokietek czyli Wiśliczanki”. Po premierze cenzura zdjęła spektakl z afisza.
To niezwykle ważne odkrycie
„Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” powstała w 1797 roku, ale nie zachowały się jej pierwotne rękopisy. Tekst opublikowano dopiero w 1806 roku, a nuty ze słowami wydano w 1829 roku. Poznański rękopis wypełnia więc lukę w historii hymnu i stanowi jedno z najstarszych świadectw jego zapisu muzycznego. Pokazuje też, jak ważną rolę odgrywała muzyka w budowaniu tożsamości narodowej.
Zbiory biblioteki liczą około 6 tysięcy obiektów i mają ogromną wartość naukową. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina planuje ich digitalizację w ramach ogólnopolskiego projektu. Materiały trafią do międzynarodowej bazy RISM (Międzynarodowy Katalog Źródeł Muzycznych).
To jednak nie koniec. Już 10 listopada w Bibliotece Raczyńskich odbędzie się wyjątkowe wydarzenie. Na scenę powróci „Kościuszko nad Sekwaną”. Widzowie zobaczą i usłyszą dzieło w przestrzeni biblioteki, tuż przed Narodowym Świętem Niepodległości.
