Wejście pod rondo Kopernika 1975 rok. Zdjęcie: Stanisław Wiktor – Cyfrowe Repozytorium CYRYL
Rondo Kaponiera to jeden z najważniejszych punktów komunikacyjnych Poznania. Dzisiejszy węzeł powstał w miejscu dawnej Kaponiery Kolejowej i przez lata przechodził wiele zmian. Do 1992 roku nosił nazwę Ronda Mikołaja Kopernika.
Budowa ronda i wyburzenie części kaponiery
Budowę ronda rozpoczęto 1 kwietnia 1968 roku. Prace prowadzono etapami i trwały do 1973 roku. W miejscu dawnej Kaponiery Kolejowej z 1872 roku powstał nowoczesny jak na tamte czasy węzeł komunikacyjny z przejściem podziemnym.
Jednym z najbardziej spektakularnych etapów inwestycji były prace minerskie. Budowa wymagała wyburzenia wschodniej części XIX-wiecznej kaponiery, należącej do dawnej Twierdzy Poznań. Zadanie powierzono saperom Wojska Polskiego, którzy wysadzali kolejne elementy fortyfikacji. Nowe rondo otrzymało imię Mikołaja Kopernika. Nazwa nawiązywała do 500. rocznicy urodzin astronoma.
Podziemne przejście pod rondem
Rondo otwarto 19 maja 1973 roku. Cztery dni wcześniej mieszkańcy mogli już korzystać z podziemnego przejścia. Projektanci przywiązywali dużą wagę do jego wyglądu. W lutym 1972 roku ogłoszono konkurs na koncepcję plastyczną tunelu.
Projekty obejmowały między innymi system informacji dla pasażerów, wystrój sklepu oraz gabloty reklamowe. Konkurs wygrali Aleksander Borys i Zbigniew Kaja.
Do przejścia prowadziło osiem wejść. Cztery główne oznaczono cyframi. Przy wyjściach na przystanki tramwajowe zamontowano podświetlane, kwadratowe kasetony z literą „T”.
Charakterystycznym elementem wystroju były neonowe linie w czterech kolorach: żółtym, zielonym, różowym i niebieskim. Prowadziły po podwieszanym suficie i wskazywały kierunki dojścia. Posadzki wyłożono granitem, a całe przejście oświetlały 453 żarówki.
Sklepy, telefony i inne punkty usługowe
Podziemne przejście pełniło nie tylko funkcję komunikacyjną. Znajdowały się tam niewielkie sklepy, w których można było kupić między innymi wyroby jubilerskie, pamiątki z Poznania, słodycze, kwiaty, owoce, prasę i papierosy.
W tunelu znalazły się również pomieszczenia dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego oraz Milicji Obywatelskiej. Do dyspozycji mieszkańców były także szalet, sześć kabin telefonicznych i 14 gablot reklamowych.
Przy północnym wejściu do tunelu, od strony Mostu Uniwersyteckiego, ustawiono charakterystyczną budkę „na kurzej stopie”. Korzystali z niej pracownicy nadzoru ruchu MPK.
Światowid przy kinie Bałtyk
Po przeciwnej stronie ronda, w pobliżu kina Bałtyk, stanął obelisk Światowida. Pięciometrową rzeźbę zaprojektował Jerzy Sobociński.
Monument składał się z pięciu elementów. Każdy z nich ważył około trzech ton. Na najwyższym elemencie umieszczono cztery czechosłowackie zegary. Sterował nimi tak zwany zegar-matka, znajdujący się w budynku kina Bałtyk.
Na pozostałych częściach rzeźby umieszczono około 400 odlanych z brązu liter. Tworzyły one nazwy europejskich stolic oraz informacje o odległości dzielącej je od Poznania.
Lokalizacja Światowida nie była przypadkowa. Rzeźba stała przy trasie prowadzącej w kierunku Międzynarodowych Targów Poznańskich. To właśnie tam przyjeżdżało wielu zagranicznych gości.
Historia Kaponiera to także rozwój infrastruktury samochodowej. Miesiąc po otwarciu ronda, 8 czerwca 1973 roku, uruchomiono pod nim pierwszy w Poznaniu podziemny parking. Obiekt mieścił 95 samochodów.
Przebudowa Ronda Kaponiera
Kolejny ważny etap w historii tego miejsca rozpoczął się w 2012 roku. Rondo zostało gruntownie przebudowane. Prace trwały kilka lat, a wszystkie roboty zakończyły się 31 sierpnia 2016 roku.
Nowa Kaponiera zyskała dodatkowy poziom -2. Znajduje się na nim przystanek Poznańskiego Szybkiego Tramwaju. Modernizacja poprawiła również dostępność całego węzła. Przy wszystkich zejściach do podziemnego przejścia zamontowano schody ruchome oraz windy.
Co stało się z charakterystycznymi cyframi?
Charakterystyczne cyfry oznaczające cztery główne wyjścia z dawnego przejścia podziemnego zachowały się do dziś. Można je zobaczyć przy Lapidarium Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza przy ul. Dzięgielowej w Poznaniu.
Każda z cyfr wskazywała inny kierunek:
1 – MTP – Międzynarodowe Targi Poznańskie
2 – Merkury – Hotel Merkury, obecnie Mercure
3 – bez nazwy – kierunek Collegium Iuridicum
4 – Dworzec – dworzec PKP
Rondo Kaponiera zmieniło się na przestrzeni dekad, ale nadal pozostaje jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych Poznania. Jego historia pokazuje, jak zmieniało się miasto i jego infrastruktura. Dzisiejsza Kaponiera łączy nowoczesny transport z pozostałościami historii tego miejsca.
